Tác giả: Nguyễn Xuân Thủy (sưu tầm)
Triển lãm “Đất Mẹ” của họa sĩ Nguyễn Như Đức đưa người xem bước vào thế giới giàu cảm xúc của tình mẫu tử, với phong cách vẽ siêu thực hiện thực.
Triển lãm “Đất Mẹ” của họa sĩ Nguyễn Như Đức đang diễn ra tại Bảo tàng Mỹ thuật Việt Nam, giới thiệu hơn 30 tác phẩm sơn dầu. Với phong cách siêu thực hiện thực, loạt tranh đưa người xem bước vào thế giới nơi hiện thực đan xen huyễn tưởng về hình ảnh người phụ nữ – mẹ, vợ, con gái,… Đây cũng sẽ là một trong những địa điểm đi chơi cuối tuần phù hợp cho gia đình mà quý vị có thể tham khảo.
Triển lãm gồm hơn 30 tác phẩm sơn dầu trên toan, được hình thành trong 11 năm, có thể chia thành ba
giai đoạn: sơ khai – ảo mộng – thăng hoa. Không gian tranh dày đặc chi tiết, tỉ mỉ, được vẽ trên khổ lớn, là sự kết hợp giữa yếu tố phi lý và chân thực. Những hình tượng như đôi bàn tay, ánh trăng, khu vườn lưu giữ ký ức về mẹ, vợ, con gái,… như giao thoa giữa hiện thực đời thường và thế giới nội tâm sâu lắng.
Họa sĩ Nguyễn Như Đức chia sẻ: "Người Việt chúng ta ảnh hưởng rất nhiều từ mẹ, từ nền văn hóa mẫu hệ. Nhạc sĩ sẽ chọn viết nhạc, nhà thơ cọn làm thơ, còn mình là họa sĩ nên muốn gửi gắm tình yêu thương
đó vào những bức tranh. Với lối vẽ sơn dầu đòi hỏi phải vẽ từng lớp và khối lượng chi tiết tác phẩm rất lớn, mỗi bức tranh mất trung bình 6 tháng, có bức mất 5-7 năm"
Tác giả không tạo ra những bức tranh để bán, mà để khai mở cảnh nội tâm. Cùng với lớp học vẽ miễn phí tại Hội An, họa sĩ Nguyễn Như Đức mong muốn gieo trồng khả năng cảm nhận và giữ gìn ký ức nghệ thuật ở thế hệ trẻ. Triển lãm của anh sẽ trưng bày đến hết ngày 9/7 tại Bảo tàng Mỹ thuật Việt Nam.
Họa sĩ Nguyễn Như Đức cho biết, trong triển lãm, anh sẽ mở ra hành trình khám phá huyền thoại về "Đất Mẹ" qua chất liệu sơn dầu và trường phái Siêu thực. Anh thực hiện hành trình đó bằng chính ký ức của mình.
Đất Mẹ tạo ra cảm giác về một khu vườn rộng lớn, nơi những người phụ nữ, từ quá khứ và tương lai, thế giới bên này và bên kia của Đức gặp nhau. Đó là nơi thiên nhiên hòa quyện với cơ thể con người. Người mẫu trong tranh của Đức Bẹt là mẹ, là vợ, là con gái - những người mà theo lời Đức là đã sinh ra anh hết lần này đến lần khác trong đời.
"Ngay cả trong không gian siêu thực, tôi vẫn tin rằng bất kỳ một ai cũng sẽ tìm thấy giao điểm cảm xúc trong triển lãm lần này. Mẹ, dù là mảnh đất quê hương, là người vợ, người con gái hay chính là người Mẹ của ta, cũng có một vị trí thiêng liêng trong mỗi người, dù trừu tượng hay hữu hình", họa sĩ chia sẻ.
Họa sĩ Nguyễn Như Đức
Nguyễn Như Đức sinh năm 1980 tại Hà Nội. Như rất nhiều người vẽ cùng thế hệ, anh trải nghiệm nhiều năm hội họa không thể "nuôi" được người sáng tác. Tay vẫn cầm cọ, nhưng Đức Bẹt đã làm đủ nghề để mưu sinh, trước khi phiêu bạt đến Hội An, ở lại, lập gia đình.
Suốt 11 năm qua, ở Hội An, Đức duy trì một đời sống tằn tiện và vẽ. Ở tuổi gần 50, Đức Bẹt đối xử với tấm toan như điểm dừng chân của cuộc đời, không phải bàn đạp hay sản phẩm để tiến lên. Các bức tranh dày đặc chi tiết, tỉ mỉ về kỹ thuật, tốn nhiều tháng, nhiều năm để hoàn thành. Chúng được vẽ ở những khổ lớn, với nội dung kể lại những giấc mơ về Đất Mẹ.
Trong trường phái siêu thực, có một nhánh được định danh là "Siêu thực hiện thực" (Veristic Surrealism). Những tác phẩm vẫn là kết quả của tiềm thức, giấc mơ và trí tưởng tượng, không tuân theo logic thông thường của thế giới thực. Nhưng dù được sắp đặt phi lý, các đối tượng của siêu thực hiện thực vẫn được vẽ chi tiết, chân thực và có thể nhận diện.
Trường phái siêu thực cho các tác giả quyền bóp méo và làm biến dạng chủ thể - nhằm biểu đạt tối đa thế giới nội tâm của họ. Nhưng có một số người vẫn đặc tả chính xác lại hình dáng của những cơ thể con người, nhành cây và cánh chim. Nguyễn Như Đức là một họa sĩ như thế.
Vì giấc mơ của Nguyễn Như Đức không xa rời hiện thực cuộc sống của chính anh. Đó không phải là những ẩn dụ lớn lao của vũ trụ, mà là giấc mơ đơn giản của kiếp người. Trước khi là một nghệ sĩ, Đức Bẹt là một người đàn ông 45 tuổi đã nếm đủ thăng trầm và lưu lạc. Những cánh tay, những bầu ngực, những gương mặt anh vẽ trong tranh là những điều đã cho Đức chốn để trở về. Những nhành cây, quả chín, đám mây là những điều đã cho Đức nơi để nương náu. Đó là Đất Mẹ trong anh.
"Ý niệm về Đất Mẹ đã được khám phá nhiều lần trong hội họa Việt Nam, bởi rất nhiều trường phái và phong cách. Nhưng trường phái siêu thực hấp dẫn tôi, bởi nó cho phép tôi tạo ra một vũ trụ không biên giới, chứa đựng mọi ý niệm dù mơ hồ nhất về Đất Mẹ", Nguyễn Như Đức chia sẻ.
Triển lãm Đất Mẹ của họa sĩ Nguyễn Như Đức do SiLart Station tổ chức và giám tuyển, diễn ra tại Bảo tàng Mỹ thuật Việt Nam (Hà Nội) từ ngày 3 đến 7/7 và tại Chillala - House of Art (TPHCM) từ ngày 1 đến 8/8/2025.
Một số tác phẩm sẽ trưng bày trong triển lãm "Đất Mẹ"
Tác phẩm "Nghe giấc mơ về"
Tác phẩm "Ngày cưới" (bên trái) và "Quê mẹ"
Tác phẩm "Em là hoa hồng nhỏ"